Vlahović Velimir-Veljko

Biografija

Rođen u oficirskoj porodici Milinka Vlahovića. Osnovnu školu završio je u rodnom mjestu, a gimnaziju u Podgorici i Beogradu, mašinstvo je studirao na Tehničkom fakultetu u Beogradu, Pragu, na Sorboni (u Parizu), a diplomirao je na Univerzitetu u Moskvi. Još kao srednjoškolac uključio se u radnički pokret. U Beogradu je 1932. godine izabran za sekretara udruženja srednjoškolaca beogradskih gimnazija, koje je tada bilo jezgro revolucionarnog, srednjoškolskog pokreta. Prilikom studiranja mašinstva na Tehničkom fakultetu u Beogradu ubrzo je postao jedan od istaknutijih boraca i rukovodilaca naprednog studentskog pokreta u Beogradu. U SKOJ je primljen 1933, a u KPJ 1935. godine, kao već istaknuti studentski aktivista. Polovinom tridesetih godina studenti Beogradskog univerziteta bili su pokretači i organizatori brojnih političkih akcija u gradu i na Univerzitetu i on je već tada bio jedan od istaknutih organizatora i rukovodilaca borbe beogradskih studenata za autonomiju Univerziteta, slobodu nauke i kulture, protiv nacionalističkih udruženja i policijske strahovlade, za demokratske slobode i društveni napredak zemlje. Bio je član od osnivanja, a od 1935. do jula 1936. godine, i predsjednik Akcionog odbora stručnih studentskih udruženja na Beogradskom univerzitetu i jedan od najistaknutijih organizatora i rukovodilaca velikih studentskih štrajkova (februara 1935. i 4. aprila 1936) u Beogradu. Zbog toga je hapšen i interniran u koncentracioni logor u Višegradu (14. februara do 20. marta 1935) i isključen s Univerziteta za 1935/36. godinu. Prije i u toku štrajkova putovao je u Zagreb i Ljubljanu zbog koordinacije zajedničke akcije studenata ova tri velika univerziteta protiv tadašnjeg režima. Sa Lolom Ribarom učestvovao je u formiranju akcionih komiteta i u pripremama jugoslovenske studentske delegacije za Svjetski omladinski kongres u Ženevi, održan u jesen 1936. godine. Polovinom 1936. godine, po odluci partijskog rukovodstva na Univerzitetu, da bi izbjegao hapšenje, otputovao je u Prag, kada se odmah uključio u rad partijske organizacije jugoslovenskih studenata, i ubrzo je izabran za zamjenika sekretara partijske organizacije. Učesnik je u Š, kao borac Internacionalnih brigada. Krajem januara 1937. godine, s grupom od 26 jugoslovenskih studenata, iz Praga se ilegalno, preko Pariza, prebacio u Španiju. Iz prvih dana njegova boravka u Španiji potiče i njegovo poznato pismo studentima Beogradskog univerziteta, u kome ih poziva na akciju davanja svestrane pomoći španskom narodu u borbi za njegovu slobodu. U Španiji se borio u Balkanskom internacionalnom bataljonu „Dimitrov“. Teško je ranjen u nogu ubrzo nakon dolaska u Španiju, u bici na Marami, 14. februara 1937. U Španiji je bio borac s puškom u ruci i vršio niz odgovornih dužnosti u Internacionalnim brigadama. Prvo je radio u kadrovskojsekciji baze Internacionalnih brigada u Albaceti, a zatim je bio pomoćnik načelnika za kadrove Balkanske internacionalne brigade. Poslije toga je radio u Komesarijatu Internacionalnih brigada u Madridu i Barseloni, a zatim u Centru za evakuaciju boraca Internacionalnih brigada u S’Agara. Tokom druge polovine 1937. godine, nakon smrti Blagoja Parovića, izvjesno vrijeme je bio i urednik lista Dimitrovac. Posljednja funkcija u španskoj republikanskoj vojsci bila mu je politički komesar bataljona. Nakon prelaska u Pariz, od CK KPJ dobio je zadatak da organizuje tehniku i dokumenta za ilegalni i legalni povratak u zemlju jugoslovenskih dobrovoljaca iz Španskog građanskog rata. U Francuskoj je djelovao i kao član Partijskog biroa nekoliko partijskih ćelija u Parizu. Prilikom prvog susreta sa drugom Titom u Parizu postaje jedan od njegovih najbližih saradnika i dosljednih sljedbenika. Dok je boravio i radio u Parizu, izabran je 1939. godine za člana CK SKOJ-a. Oktobra 1939. upućen je u Moskvu, kao predstavnik SKOJ-a, u Komunističku omladinsku internacionalu (KIM). U Moskvi je nastavio studije na moskovskom Tehničkom fakultetu i radio u organima KIM, kao predstavnik SKOJ-a, a 1942. i 1943. godine, do rasformiranja, kao sekretar KIM. Pored rada u KIM, bio je i predstavnik KPJ u Kominterni do njenog raspuštanja, 1943. godine. Aprilski rat i okupacija Kraljevine Jugoslavije 1941. godine zatekli su ga u Moskvi i tada je pojačao rad na vezama jugoslovenskih komunista i građana s domovinom i radio na popularizaciji Narodnooslobodilačkog pokreta. U Moskvu je 11. novembra 1941. godine po zadatku CK KPJ i Vrhovnog štaba NOPOJ, organizovao s Đurom Salajem radiostanicu „Slobodna Jugoslavija“, preko koje je u svijet prodirala istina o borbi naroda Jugoslavije protiv okupatora i domaćih izdajnika. Održavao je vezu s Vrhovnim štabom i dobijao izvještaje iz zemlje, pripremao emisije za radio-stanicu, pisao u sovjetskoj štampi i držao predavanja studentima, radnicima i sovjetskim građanima o oslobodilačkoj borbi jugoslovenskih naroda. Starao se da radio-vijesti „Slobodna Jugoslavija“ i dobijeni izvještaji iz zemlje budu emitovani na više stranih jezika i na jezicima jugoslovenskih naroda. U Jugoslaviju se vratio krajem 1944. godine, i preuzeo dužnost načelnika Uprave za agitaciju i propagandu Centralnog komiteta Komunističke partije Jugoslavije. Čitava njegova porodica je učestvovala u NOB-u. Braća Branko i Dušan su poginuli kao visoki vojni rukovodioci NOVJ, a sestra Dunja i brat Mišo su nosioci Partizanske spomenice 1941. I njegova majka Mijojka je takođe bila aktivni učesnik NOB-a. Poslije završetka rata, obavljao je najodgovornije partijske i državne dužnosti: potpredsjednik Vijeća naroda u Narodnoj skupštini FNRJ; predjsednik Odbora za prosvjetu Saveznog izvršnog vijeća; predsjednik Spoljnopolitičkog odbora Narodne skupštine FNRJ; zamjenik ministra inostranih poslova FNRJ (1951-1952) i direktor Borbe (1953). Bio je član Izvršnog odbora i član Predsjedništva SSRN Jugoslavije (do juna 1966), predsjednik Komisije za međunarodne veze SSRNJ, član Centralnog odbora SUBNOR Jugoslavije, predsjednik Centralnog odbora Saveza ratnih vojnih invalida Jugoslavije (do oktobra 1965) i član Uprave udruženja španskih boraca Jugoslavije. Za člana CK KPJ (SKJ) biran je od V do X kongresa. Od VII kongresa SKJ član je Izvršnog komiteta, a od VIII kongresa do IV plenuma Centralnog komiteta bio je jedan od sekretara CK SKJ. Na IX i X kongresu biran je za člana Predsjedništva CK SKJ. Bio je i predsjednik Gradske konferencije SK Srbije Beograda (mart 1968-mart 1970). Bio je član Savjeta Federacije i rezervni general-major Jugoslovenske narodne armije. Bio je član (1950) i šef jugoslovenske delegacije na zasijedanju Generalne skupštine Organizacije ujedinjenih naroda i član jugoslovenske delegacije na I konferenciji šefova država ili vlada nesvrstanih zemalja u Beogradu, septembra 1961. godine. Tokom svog bogatog političkog rada bavio se opštepolitičkim i ideološkoteorijskim pitanjima marksizma-lenjinizma. Objavio je više tekstova i studija o razvoju i ulozi SKJ u socijalističkom samoupravnom društvu i drugim pitanjima. Nosilac je Partizanske spomenice 1941. i velikog broja jugoslovenskih i stranih visokih odlikovanja. Sahranjen je u Aleji velikana na Novom groblju.